مهندسي كشاورزي
گرايش علوم دامي
هر نوع دامي را كه بخواهيم به طريق علمي پرورش دهيم، با پنج مقوله اساسي روبرو ميشويم. يكي بحث پرورش دام به نحو صحيح، منطقي و عملي است كه در اين ميان تغذيه به عنوان عاملي بسيار مهم در پرورش مطرح و در راستاي آن مساله مراتع و كشت علوفه نيز مطرح مي شود. دومين عامل، اصلاح نژاد است كه باعث مي شود تا دام پرتوليد تري داشته باشيم . سومين عامل، بهداشت است كه باعث كاهش تلفات و ضايعات و افزايش توان توليد مي شود. عامل چهارم، مديريت نيروي انساني است كه به ياري آن از نيروي فعال در مزارع به نحو مطلوب بهره برداري مي شود. عامل آخر، توليدات و بازاريابي است كه بر اساس اين عامل بايد بررسي كرد كه به نحوي توليدات به بازار عرضه شود تا در سطح توليدات، افتي ايجاد نگردد.
مهندسي علوم دامي به بررسي و مطالعه اين پنج عامل و نقش آنها در پرورش دام مي پردازد. البته در كشور ما پرورش هر دامي در رشته علوم دامي نمي گنجد. براي مثال پرورش آبزيان بيشتر در رشته شيلات مطرح مي شود؛ همچنين در كشور ما پرورش سگ، گربه يا خوك رايج نيست.
توانايي هاي لازم:
هر داوطلب علوم دامي بايد بداند كه بخش قابل توجهي از دروس اين گرايش جنبه عملي دارد و دانشجو بايد در دامداريها و زمين هاي زراعي با نحوه پرورش و تغذيه دام آشنا گردد.
از همين رو نبايد نسبت به بوي كود يا دام حساس باشد و از حيواناتي مثل گاو و گوسفند يا حشراتي مثل زنبور عسل بترسد. از لحاظ درسي نيز دانشجوي اين گرايش لازم است كه به دروسي مانند آمار و زيست شناسي مسلط باشد.
موقعيت شغلي در ايران:
بسياري از دامداران ما به ضرورت حضور يك كارشناس علوم دامي دردامداري ها واقف نيستند و در حالي كه خودشان از اوج شير، ركود سالانه، فاصله زايمان، جيره نويسي، اصلاح نژاد و درصد تلفات و بيماري ها اطلاعي ندارد، از تخصص كارشناس علوم دامي نيز در زمينه هاي فوق بهره اي نمي برند.
البته اين به آن معنا نيست كه فارغ التحصيلان اين رشته هيچ موقعيت كاري ندارند، چون خوشبختانه در حال حاضر هر دامپروري بايد از يك مهندس علوم دامي بهره بگيرد و همچنين بازار كار مهندسي علوم دامي در روستاها و شهرستان ها نسبتا مطلوب است و فارغ التحصيلان مي توانند علاوه بر كار در جهاد كشاورزي در مرغداري ها و دامداري هاي خصوصي نيز كار كنند يا اينكه خود يك دامداري را راه اندازي نمايند.
همچنين مي توانند در آزمايشگاه هاي تغذيه براي خوراك يا آناليز خوراك، آزمايشگاه هاي اصلاح نژاد دام و مراكز تحقيقاتي امور دام و آبزيان فعاليت نمايند.
درس هاي اين رشته در طول تحصيل:
دروس مشترك در 7 گرايش زراعت و اصلاح نباتات علوم دامي، گياه پزشكي، ترويج و آموزش كشاورزي، باغباني، خاك شناسي و صنايع غذايي:
رياضيات عمومي، فيزيك عمومي، شيمي عمومي، اكولوژي، گياه شناسي، آمار و احتمالات، بيوشيمي عمومي، زيست شناسي، آبياري عمومي، هوا و اقليم شناسي، اقتصاد كشاورزي، خاك شناسي عمومي، زراعت عمومي، باغباني عمومي، حشرهشناسي و دفع آفات، ماشين هاي كشاورزي، عمليات كشاورزي، اصول تبديل و نگهداري فرآورده هاي كشاورزي، دامپروري عمومي، آشنايي با كامپيوتر.
دروس تخصصي گرايش علوم دامي:
تغذيه دام، اصول بهداشت دام، تشريح و فيزيولوژي دام، اصلاح دام، بيماري هاي دام و طيور، پرورش گاو شيري، پرورش گوسفند و بز، پرورش طيور، فيزيولوژي توليد مثل، مرتع داري، پرورش زنبور عسل، كارآموزي.
گرايش گياه پزشكي
دانش گياه پزشكي به جاي معالجه انسان به حفظ و معالجه گياهان اعم از گياهان زراعي، زينتي و درختان ميوه مي پردازد و آنچه كه گياه را رنج مي دهد و به سلامت آن صدمه مي زند،مطالعه و بررسي مي كند؛ يعني دانشجوي اين گرايش با آفاتي كه در مزرعه ها، انبار ها، سيلوها و كشتي ها به بخش هاي مختلف گياهي صدمه ميزند مانند قارچ ها، ويروس ها و باكتري ها آشنا مي شود و نحوه سمپاشي را در مراحل مختلف رشد و نگهداري از گياه و نحوه ضد عفوني انبارها را فرا مي گيرد. البته بايد توجه داشت كه آنچه به گياه صدمه مي زند تنها بيماري نيست بلكه سرمازدگي و حتي كمبود مواد غذايي در خاك نيز گياه را رنج مي دهد و جزو ضايعات گياهي محسوب مي شود. از همين رو دانشجوي گياه پزشكي بايد موارد فوق را بشناسد و نحوه جلوگيري از اين آسيبها را بياموزد.
توانايي هاي لازم:
گياه پزشكي ايراني بايد از يك سو با گونه هاي گياهي و جانوري طبيعي ايران آشنا باشد و از سوي ديگر با موجودات زنده (آفات، بيماري ها و علف هاي هرز قرنطينهاي) كه دائم از مبادي ورودي رسمي يا از مرز هاي طولاني كشور به صورت غير قانوني وارد مي شوند، آشنا بوده و با آنها مبارزه كند. در واقع مهندس گياه پزشكي كاري دشوار، پيچيده و پرمسؤوليت را بر عهده دارد و بايد از بيوشيمي،بيولوژي و آمار، اطلاعات وسيع و گسترده اي داشته باشد.
همچنين گياه پزشكي نياز به حافظه قوي دارد چون دانشجو بايد اسامي لاتين حشرات و قارچ ها و رده آنها را به خاطر بسپارد و بالاخره دانشجوي اين گرايش بايد به كشاورزي و بخصوص حشره شناسي علاقه مند باشد.
زيرا بخش عمده اي از دروس اين گرايش شامل آفات گياهي مي شود و در اين درس حشرات مضر براي آفات و بيولوژي آنها آموزش داده ميشود.
موقعيت شغلي در ايران:
شايد برخي از كشاورزان تصور كنند كه اطلاعات لازم را درباره آب و خاك دارند اما هر كشاورزي مي داند كه براي مبارزه با آفات و بيماري هاي گياهي بايد به يك متخصص مراجعه كند تا نوع سم و نحوه استفاده از آن را فرا گيرد. به عبارت ديگر كشور به فارغ التحصيل علاقهمند و تواناي گياه پزشكي نياز مبرمي دارد. وزارت كشاورزي ، شهرداري ها و كلينيك هاي گل و گياه نيز از مراكز جذب فارغ التحصيلان اين گرايش هستند.
از سوي ديگر در حال حاضر مهندسين كشاورزي مي توانند با استفاده از طرح اشتغال زايي جهاد كشاورزي، از اين وزارتخانه وام گرفته و گلخانه يا باغ ميوه ايجاد كنند.
قابل ذكر است كه موقعيت فارغ التحصيلان اين گرايش در شهرستان ها بهتر است زيرا مي توانند در سازمان تحقيقات كشاورزي شهر خود فعاليت نمايند.
دروس تخصصي گياه پزشكي:
حشره شناسي، قارچ شناسي، آفات مهم گياهان زراعي، بيماري هاي مهم گياهان زراعي، آفات مهم درختان ميوه، بيماري هاي مهم درختان ميوه، آفات و بيماري هاي مهم گياهان زينتي، جاليزي و سبزي ها، اصول مبارزه با آفات و بيماري هاي گياهي، سم شناسي، تكنولوژي مبارزه شيميايي، علف هاي هرز و كنترل آنها، آفات انباري، كارآموزي.
گرايش ترويج و آموزش كشاورزي
يكي از رسالت هاي مهم هر رشته اي بردن دانش و علم آن رشته در بين اقشار مختلف جامعه است. به عبارت ديگر مطالبي كه دانشجويان در دانشگاه ها فرا مي گيرند، مستقيماً براي عموم مردم قابل استفاده نيست بلكه بايد تغيير و تحولي در آن صورت گيرد تا متناسب با سطح توانايي هر يك از مخاطبان بتوان ايده ها و نوآوري ها را در اختيارشان قرار دهد. در كشاورزي نيز ما با افراد مختلفي سرو كار داريم كه از لحاظ سطح علمي و آگاهي در رده هاي متفاوتي قرار دارند. افرادي كه نياز به دانش كشاورزي نوين دارند اما نمي توانند اين دانش را از كتب كشاورزي به دست بياورند بلكه بايد متخصصاني باشند كه يافته هاي جديد علمي را متناسب با سطح دانش و توان علمي اين دسته از مخاطبان از مخاطبان در اختيار آنها قرار دهند اين متخصصان همان مهندسان ترويج و آموزش كشاورزي هستند.
البته بخش آموزش اين گرايش شامل آموزشهاي رسمي نيز مي شود؛ يعني دانشجويان مهندسي ترويج و آموزش كشاورزي در اين بخش با نحوه برنامه ريزي آموزشي، تدريس و مديريت هنرستان ها و دبيرستان هاي كشاورزي آشنا مي شوند.
توانايي هاي لازم:
مهندسي ترويج و آموزش يكي از رشته هاي بين رشته اي است چون دروس آن حيطه گسترده اي از علوم مختلف شامل ارتباطات، روانشناسي تربيتي، تكنولوژي آموزشي ، علوم تربيتي، مديريت،كامپيوتر، آمار و كشاورزي را در بر ميگيرد.
به همين دليل دانشجوي اين گرايش بايد هم در دروس مهم مهندسي كشاورزي مانند زيست شناسي، شيمي و رياضي قوي باشد و هم توانايي هاي لازم را براي تدريس داشته باشد؛ يعني بايد صبر و حوصله بسيار داشته و با كوچكترين عدم پذيرش از سوي كشاورزان، دلسرد نشوند. در ضمن بايد نوانديش و خلاق باشد تا بتواند به بهترين نحو به ترويج و آموزش كشاورزي بپردازد و از روش هاي متعدد و متفاوت تكنولوژي آموزشي مثل تهيه پوستر، فيلم و عكس در اين راه استفاده نمايند. همچنين بايد شخصيتي برون گرا داشته باشد تا بتواند با طبقات مختلف جامعه به خصوص قشر روستايي ارتباط برقرار كند و باجلب اعتماد آنها، دانش تئوري و عملي را به كشاورزان منتقل سازد و در نهايت لازم است كه از محيط روستايي و فعاليت هاي كشاورزي لذت ببرد و علاقه مند به همكاري و كمك به ديگران باشد.
موقعيت شغلي در ايران:
مهندسين ترويج و آموزش كشاورزي مي توانند به عنوان رئيس سازمان كشاورزي استان، مجري طرح هاي تحقيقاتي-ترويجي، كارشناس ترويج و آموزش در وزارت تعاون، صندوق بيمه و سازمان مديريت و برنامه ريزي مشغول به فعاليت شوند و باعث ارتقاي سطح زندگي روستائيان گردند. يا به عنوان كارشناس، گروهي از مروجين را براي انتقال يافته هاي نوين به روستائيان آماده كرده ، بر كار آنها نظارت كنند.
همچنين مي توانند به عنوان مدير، آموزشگر، برنامه ريز آموزشي يا تكنولوژيست آموزشي در هنرستان ها و دبيرستان هاي كشاورزي فعاليت كنند يا در سمينار ها و كنگره هاي علمي مسوول وسايل ديداري و شنيداري شوند و به عنوان سردبير روزنامه ها و نشريات كشاورزي در جامعه خدمت كنند.
لازم به ذكر است كه در بخش كشاورزي، نياز به آموزش هم براي زنان و هم براي مردان روستائي وجود دارد، بنابر اين فارغ التحصيلان اين گرايش چه زن و چه مرد مي توانند فرصت شغلي مناسبي داشته و نقش بسيار ارزنده اي در بهبود وضعيت روستاييان داشته باشند.
دروس تخصصي گرايش ترويچ و آموزش كشاورزي:
مقدمات روانشناسي تربيتي، جامعه شناسي روستايي، مقدمات مردم شناسي عشايري، اصول آموزش و پرورش، اصول آموزش بزرگسالان، اصول آموزش كشاورزي، اصول ترويج كشاورزي، اصول مديريت آموزش و ترويج، اصول برنامه ريزي ترويجي، طرح و تهيه برنامه آموزشي، نوآوري و نوپذيري، آموزش سمعي و بصري، اصول مقاله نويسي فني و ترويجي، ترويج و آموزش كشاورزي عملي.
گرايش باغباني
باغباني آميخته اي از علم، هنر، تجربه و مهارت در پرورش گياهان باغباني است. گياهاني كه شامل درختان ميوه، گل ها و گياهان زينتي، سبزيجات و گياهان دارويي مي شود و دانشجوي مهندسي باغباني در طي چهارسال با ويژگي هاي ژنتيكي اين چهار دسته از گياهان، پاسخ هايي كه گياهان به شرايط محيطي مي دهند و پاسخ هايي كه به تيمارهاي ما مثل آبياري، كود، هرس و .... مي دهند، آشنا مي شود و به خاطر همين بررسي هاي دقيق فيزيولوژيكي گياهان است كه باغباني يك رشته علمي است، علمي كه باعث بهتر شدن كميت و كيفيت محصولات باغباني شده است. براي مثال به ياري علم باغباني، گياهان زينتي دوام بيشتري پيدا كرده و گل هاي بزرگتري مي دهند. يا در قديم بعضي از خيارهايي كه مي خريديم تلخ بود اما امروزه به ياري اصلاح نژاد و رسيدگي هاي لازم خيار تلخ وجود ندارد.
توانايي هاي لازم:
باغباني يك كار علمي است، بايد آن را حس كرد، بايد با آب و خاك ارتباط برقرار كرد و بايد بررسي كرد كه در زمينه باغباني چه كارهايي در دنيا انجام شده است و از آنها ايده گرفت. به همين دليل دانشجوي مهندسي كشاورزي-باغباني لازم است كه سر زمين برود و به كار با خاك و گل و گياه علاقه مند باشد.
همچنين دانشجوي اين گرايش بايد به علوم زيستي به ويژه گياه شناسي علاقه مند بوده و به آن تسلط داشته باشد براي اينكه تنوع گياهي در اين گرايش فوق العاده زياد است.
گفتني است كه باغباني به خاطر ماهيت گياهان بخصوص گياهان زينتي با مسائل ذوقي سر و كار دارد. بنابر اين افرادي كه زمينه هاي هنري در آنها قوي است و به گل و گياه نيز علاقه دارند، در اين گرايش موفق تر خواهند شد.
موقعيت شغلي در ايران:
باغباني از نظر اقتصادي رشته پردرآمدي براي توليد كنندگان است، چون فارغ التحصيلان اين گرايش در صورت داشتن سرمايه لازم مي توانند به توليد گل ها، گياهان زينتي و دارويي، سبزيجات يا ميوه هاي گلخانه اي بپردازند.
از سوي ديگر چون دانشگاه آزاد اسلامي در سطح وسيعي دانشجوي مهندسي باغباني نمي گيرد، هنوز بازار كار اين گرايش اشباع نشده است.
فارغ التحصيلان مهندسي باغباني مي توانند در سازمان برنامه و بودجه يا جهاد كشاورزي نيز كار هاي تحقيقاتي و آزمايشگاهي انجام دهند يا به عنوان كارشناس در مزارع و باغ هاي خصوصي فعاليت نمايند.
دروس تخصصي گرايش باغباني:
اصول باغباني، اصول اصلاح نباتات، علفهاي هرزو كنترل آنها، حاصلخيزي خاك و كودها، ازدياد نباتات، سبزيكاري عمومي، سبزيكاري خصوصي، ميوه هاي مناطق معتدل، فيزيولوژي بعد از برداشت، گلكاري، ميوه هاي ريز، اصلاح و بذرگيري گل و گياه، ميوه هاي گرمسيري و نيمه گرمسيري، فيزيولوژي گياهي، كارآموزي.
گرايش خاك شناسي
مهندسي كشاورزي-خاك شناسي به شناسايي خاك، بهره بري از خاك در جهت توليد مواد غذايي و حفاظت از محيط زيست، مديريت خاك و آب، آلودگي خاك، اصلاح خاك هاي شور و قليايي، مصرف بهينه كودهاي شيميايي و آلي و كاربري خاك براي مصارف گوناگون از قبيل جنگل، مرتع، زراعت آبي، زراعت ديم و شهرسازي مي پردازد.
به عبارت ديگر دانشجويان اين گرايش با مراحل پيدايش و تكامل خاك، رده بندي و نام گذاري انواع خاك، روش هاي مختلف كنترل فرسايش و حفظ، نگهداري و تقويت خاك هاي زراعي آشنا مي شوند و رابطه بين خاك با آب و گياه و عوامل مختلف اقليمي را مطالعه مي كنند و با بررسي خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك و واكنش آن در برابر اضافه يا كم شدن مواد مختلف به بهره وري هر چه بيشتر محصولات زراعي كمك مي كنند.
توانايي هاي لازم:
دروس پايه در مهندسي كشاورزي-خاك شناسي، شيمي و زمين شناسي است و دانشجويان اين گرايش بايد به اين دروس و همچنين محيط زيست و منابع طبيعي علاقه مند باشند و آمادگي كار در آزمايشگاه ها، صحرا و مزارع را داشته باشند.
موقعيت شغلي در ايران:
فرض كنيد كه يك باغدار مي خواهد باغي 30 يا 50 هكتاري را كود بدهد. تعيين ميزان كود و نوع كود بر عهده مهندس كشاورزي –خاك شناسي است. همچنين مهندس اين گرايش مي تواند كاربري زمين هاي مختلف را تعيين كند؛ يعني مشخص كند كه يك زمين براي زراعت، باغباني يا مسكن مناسب است. در ضمن نوع محصول مناسب براي زمين زراعي را نيز پيشنهاد بدهد. در حال حاضر نيز مهندس كشاورزي- خاك شناسي مي تواند در وزارت جهاد كشاورزي ، محيط زيست، شهرداري ها يا در بخش خصوصي فعاليت كند.
دروس تخصصي گرايش خاك شناسي:
فيزيك خاك، شيمي خاك، خاك هاي شور و قليايي، پيدايش و رده بندي خاك ها، حاصلخيزي خاك و كودها، بيولوژي خاك، فرسايش و حفاظت خاك، فرسايش و حفاظت خاك، رابطه آب و خاك و گياه، ارزيابي خاك ها و اراضي، نقشه برداري خاكها، مباني زهكشي، تغذيه گياه، كارآموزي.
گرايش زارعت و اصلاح نباتات
زراعت و اصلاح نباتات در كنار گرايش هاي باغباني و علوم دامي يكي از سه گرايش توليد كننده مهندسي كشاورزي است. در اين ميان گرايش زراعت و اصلاح نباتات به رشد و نمو، ميزان عملكرد و روش هاي بهينه سازي توليد گياهان زراعي نظير گندم، جو، ذرت، چغندر قند، سويا و آفتابگردان مي پردازد. گياهاني كه غذاي انسان و دام به آنها وابسته است و در واقع مهم ترين گياهان زراعي به شمار مي آيند. همچنين در اين گرايش طريقه اصلاح گياهان كه پايه ژنتيكي دارد، مطالعه مي شود تا با اصلاح ژنتيكي، گياهاني با كيفيت و بازدهي بيشتري داشته باشيم. براي مثال با تلاقي گندم هاي مختلف، گندمي را توليد كنيم كه بالاترين بازدهي و بهترين كيفيت را داشته باشد.
توانايي هاي لازم:
استادان و متخصصان اين گرايش معتقدند كه زندگي شخصي دانشجويان زارعت و اصلاح نباتات بايد به نوعي وابسته به كشاورزي باشد. چون تجربه نشان داده شده است، دانشجوياني كه زندگي شهري دارند در دروس عملي كشاورزي با مشكلات زيادي مواجه مي شوند. همچنين افرادي كه به كار در مزرعه و آزمايشگاه علاقه مند باشند در اين گرايش موفق تر هستند.
موقعيت شغلي در ايران:
اگر فارغ التحصيل اين گرايش سرمايه داشته باشد به خوبي مي تواند يك زمين زراعي را به صورت مكانيزه اداره كند و در صورت نداشتن سرمايه نيز مي تواند جذب موسسات توليد واحد هاي كشاورزي گردد. به ويژه اين كه با اجراي آئين نامه هاي نظام مهندسي كشاورزي كه توسط مجلس تصويب شده است، هر زمين زراعي اعم از دولتي و خصوصي بايد تحت نظارت يك مهندس زراعت واصلاح نباتات اداره گردد. گفتني است در حال حاضر دولت به هر يك از فارغ التحصيلان مهندسي كشاورزي در صورت داشتن توانمندي هاي لازم 20 ميليون تومان وام براي انجام فعاليتهاي كشاورزي مي دهد.
درس هاي اين رشته در طول تحصيل:
دروس تخصصي گرايش زراعت و اصلاح نباتات:
مرتع داري، ديم كاري، علف هاي هرز و كنترل آنها، رابطه آب و خاك و گياه، اصول اصلاح نباتات، اصلاح نباتات خصوصي، زراعت نباتات صنعتي، زراعت نباتات علوفه اي ، فيزيولوژي گياهان زراعتي، كارآموزي.
گرايش علوم و صنايع غذايي
اين روزها بشر پي برده است كه غذا خوردن تنها براي پاسخ به احساس گرسنگي نيست بلكه رفتاري است كه از طريق آن كمبودهاي جسم تامين شده و سلامت تضمين مي گردد. براي حفظ اين سلامت نياز است كه انواع ويتامين ها، پروتئين ها و مواد مغذي لازم، هميشه در دسترس باشد. طبيعي است كه بسياري از مواد غذايي در همه فصل ها يافت نمي شود، اين است كه فرهنگ نگهداري از غذا براي زمان طولاني به صورت كنسرو جا افتاده است، كنسرو هايي كه در كارخانه هاي صنايع غذايي به صورت آماده و نيمه آماده (پخته، منجمد، خشك شده، افشره و ...) تهيه مي شود.
از سوي ديگر ساختار غذاي مصرفي عامه مردم نسبت به گذشته تغيير يافته است، به عنوان نمونه اگر نان در سبد غذايي مردم 50 سال گذشته، بيشترين مورد استفاده را داشته است، امروزه انواع غذاهاي ديگر از جمله ماكاروني، سوسيس و كالباس و بسياري از غذاهاي آماده گياهي و حيواني، سبد غذايي عموم مردم را تشكيل مي دهند. همچنين بعضي از مواد غذايي مثل روغن و چاي كه در گذشته به صورت باز استفاده مي شد، امروزه در كارخانه هاي صنايع غذايي در بستهبندي هاي بهداشتي عرضه مي شود. كارخانه هايي كه در تشكيل و نحوه فعاليت آنها، متخصصان بسياري نقش دارند كه از جمله اين متخصصان مي توان به فارغ التحصيلان رشته علوم و صنايع غذايي اشاره كرد كه كنترل كيفيت و بهداشت مواد غذايي بر عهده آنهاست.
در توضيح اين رشته مي توان گفت كه در هر كارخانه اي هدف، توليد بهترين محصول است. محصولي كه از هر جهت مطلوب و بدون عيب و نقص بوده و در عين حال ضايعات بسيار كمي داشته باشد. براي رسيدن به اين هدف بايد بر روي توليد محصول غذايي نظارت و كنترل داشت؛ يعني از همان ابتدا كه ماده خام به كارخانه مي آيد تا زماني كه پس از تغييرات و تبديلات لازم، بسته بندي شده و براي عرضه آماده مي شود، بايد محصول مورد نظر كنترل و آزمايش گردد. براي مثال هنگام تهيه بيسكويت يا كلوچه از زماني كه آرد وارد كارخانه مي شود تا زماني كه مواد موردنياز مثل رنگ و طعم دهنده ها به آن اضافه مي گردد و در نهايت ماده مورد نظر پخته مي شود، بايد مرحله به مرحله توسط مسوولين آزمايشگاه نمونه برداري و آزمايش گردد. كه اين كار توسط متخصصان علوم و صنايع غذايي شاخه كنترل كيفي انجام مي گيرد.
در واقع در رشته علوم و صنايع غذايي، دانشجويان تكنولوژي صنايع غذايي مختلف از قبيل صنايع لبنيات، غلات، گوشت، روغن، قند، سبزيجات و ميوهجات را فرامي گيرند. همچنين درباره صنايع نگهداري مواد غذايي، بسته بندي و كنترل كيفي مواد غذايي آموزش مي بينند؛ يعني دانشجو ياد مي گيرد كه چگونه طي فرآيند هايي، عمر مواد غذايي را ضمن حفظ كيفيت و ارزش غذايي آن، طولاني تر كند.
توانايي هاي لازم:
راز موفقيت دانشجوي اين رشته در دستيابي به فرآورده هاي جديد و عرضه آن به بازار و قابليت توافق و سازش با تقاضاي مشتريان است و چنين كاري نياز به تلاش و كوشش بسيار دارد. از سوي ديگر دانشجوي اين رشته بايد آمادگي كار در شهرهاي كوچك يا حومه شهرهاي بزرگ را داشته باشد چون بيشتر كارخانه هاي صنايع غذايي خارج از شهرهاي بزرگ يا در شهرهاي كوچك مستقر هستند .
دروس مهم و پايه در اين رشته نيز شامل شيمي، زيست شناسي (شاخه ميكروبيولوژي) و آمار و احتمالات مي شود.
موقعيت شغلي در ايران:
در كشوري كه بايد مواد غذايي را براي بيش از 60 ميليون جمعيت تامين كرد، صنايع غذايي هيچ وقت در انزوا قرار نخواهد گرفت براي همين فارغ التحصيل اين رشته اگر آمادگي كار در كارخانه يا كارگاه را داشته باشد- كارخانه هايي كه بيشتر در حومه شهر يا شهرهاي كوچك واقع شده است- فرصت شغلي مناسبي به دست خواهد آورد. در ضمن فارغ التحصيل علوم و صنايع غذايي مي تواند با استفاده از سرمايه شخصي يا مشاركت با فردي كه سرمايه مورد نياز را دارد، واحد توليد خصوصي ايجاد كند. كاري كه تعدادي از فارغ التحصيلان اين رشته انجام داده و موفق نيز بودهاند.
درس هاي اين رشته در طول تحصيل:
دروس پايه:
رياضيات، فيزيك، شيمي عمومي، شيمي آلي، شيمي تجزيه، شيمي فيزيك، بيوشيمي مقدماتي، فيزيولوژي ، ميكروب شناسي عمومي، آمار، اصول كامپيوتر، انگل شناسي.
دروس اصلي:
بهداشت عمومي، ميكروب شناسي مواد غذايي، شيمي مواد غذايي، زبان اختصاصي، روش هاي بررسي و پژوهش، اصول مهندسي و ماشين آلات صنايع غذايي، بهداشت كارگاه ها و كارخانجات مواد غذايي، اصول تغذيه، آب و فاضلاب كارخانجات مواد غذايي، اصول مديريت، تجزيه مواد غذايي، مسوميت هاي غذايي، اصول و روش هاي نگهداري مواد غذايي، اصول كنترل كيفي و قوانين.
دروس تخصصي:
بيوتكنولوژي در صنايع غذايي، كنترل كيفي مواد غذايي، صنايع روغن، صنايع محصولات قنادي و نوشابه، صنايع شير و لبنيات، صنايع غلات، صنايع سبزي و ميوه، صنايع گوشت و مرغ و شيلات، صنايع قند، صنايع بسته بندي، سمينار، تاثير فرآيند بر ارزش غذا، شناخت و كاربرد دستگاه هاي آزمايشگاهي، كارآموزي.
گرايش اقتصاد كشاورزي
اقتصاد کشاورزی به مجموعهای از علوم و روشها اطلاق میشود که عوامل اقتصادی موثر در امور کشاورزی، روابط اقتصادی موجود بین عوامل تولید کشاورزی و کاربرد اصول اقتصادی را در تولید و توسعه کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار میدهد.
اقتصاد کشاورزی، روشهای چگونگی استفاده مطلوب و بهینه از منابع طبیعی در بخش کشاورزی را از طریق شیوهها و ابزار کارآمد خود مورد مطالعه قرار میدهد. هدف از ایجاد این رشته، تربیت نیروهای متخصص و کارآمدی است که بتوانند با تکیه بر دانش و اندوختههای علمی و تجارب عملی خود به عنوان کارشناس اقتصاد کشاورزی به تهیه و تدوین طرحهای توسعه کشاورزی و ارزیابی اقتصادی آنها در سطوح مختلف منطقهای و یا ملی بپردازند و همچنین از طریق بکارگیری روشهای تجزیه و تحلیل کمی و ارائه مدلهای ریاضی در حل مسائل و مشکلات تولید، توزیع و یا مصرف مواد غذایی و مواد خام، راهکارهای مناسبی را ارائه مینمایند. متخصصان اقتصاد کشاورزی در فعالیتهای آموزشی و تحقیقاتی مرتبط با مسائل اقتصادی بخش کشاورزی نیز میتوانند همکاری نمایند.
با عنایت به اهمیت تولید کشاورزی در امنیت غذایی جامعه و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید، اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخههای علوم کشاورزی از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشتههای کشاورزی به تدریج مطرح شد و با سیر تکاملیاش امروزه به شکل یک دانش منسجم و مدرن در مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی در اختیار مشتاقان علم و جامعه کشاورزی قرار گرفته است. در عرصه فعالیتهای زراعی، حضور متخصصانی که علاوه بر دانش کشاورزی، اصول علم اقتصاد را نیز فراگرفته باشند و بتوانند با استفاده از تجربیات و دانش خود، در زمینه برنامهریزی و تهیه طرحهای تولیدی محصولات کشاورزی بطور اقتصادی فعالیت کنند، از ضروریات تحول کشاورزی کشور است و این امر، جایگاه و اهمیت رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی را به خوبی مشخص میکند.
تواناییهای لازم برای داوطلبان این رشته وادامه تحصیل در آن
با توجه به کمیت وکیفیت درسهایی که در این رشته تدریس میشود, برای ادامه تحصیل در رشته مهندسی اقتصاد کشاورزی داوطلبان باید علاوه بر زمینههای عمومی مورد نیاز در آزمون سراسری، از قدرت وتوان نسبتاً بالایی در زمینه ریاضی برخوردار باشند. علاوه بر این مشتاقان این رشته باید دارای قوه ادراک بسیار بالا و قدرت تجزیه وتحلیل وتصمیم گیری صحیح واصولی باشند. گذشته از همه اینها ,علاقه وشوق شخصی افراد از عوامل تعیین کننده در میزان موفقیت در این رشته است و شاید شرط لازم ادامه تحصیل در این رشته همین امر باشد
رشته مهندسی کشاورزی- علوم دامی در دانشگاههاي زير دانشجو مي پذيرد:
آستار، ابهر، اراك، اردبيل، ايلام، بابل، بافت، بروجرد، بهبهان، بیرجند، پارسآباد مغان، تبریز، چالوس، خوراسگان، داراب، رشت، ساوه، سراب، سنندج، شبستر، شهركرد، شهریار، قائمشهر، کاشمر، کرج، کلیبر، گرمسار، گلپايگان، مراغه، ورامين، یاسوج
رشته مهندسی کشاورزی- گياه پزشكي در دانشگاه هاي زير دانشجو مي پذيرد:
ابركوه، اراك، بجنورد، يم، تاكستان، تبريز، تهران علوم و تحقيقات، جهرم، جيرفت، خرمآباد، خوراسگان، رشت، دامغان، دزفول، رفسنجان، شيراز، گرگان، گرمسار، مرودشت، مهاباد، ميانه، ورامين (پيشوا)،يزد، مركز تركمانچاي
رشته ترویج و آموزش کشاورزی در دانشگاه هاي زير دانشجو ميپذيرد:
ايلام، بيرجند، تبريز، دامغان، ساري، فيروزآباد، گرمسار، ماكو، مهاباد، میاندوآب
رشته هاي مهندسی کشاورزی- باغبانی در دانشگاه هاي زير دانشجو مي پذيرد:
ابهر، استهبان، تاكستان، تبريز، جهرم، جيرفت، خرمشهر، خوراسگان (اصفهان)، خوي، دامغان، رشت، رفسنجان، ساوه، شيراز، شيروان، کرج، گرمسار، محلات، مراغه، مرند، مهاباد، ميانه
رشته مهندسي كشاورزي ـ خاکشناسی در دانشگاه هاي زير دانشجو ميپذيرد:
تبريز، خوراسگان(اصفهان)، داراب، دزفول، رودهن، سوادكوه، شوشتر، شهربابك، شيراز، فيروزآباد، کرج، ميانه
رشته مهندسی کشاورزی- زراعت و اصلاح نباتات در دانشگاه هاي زير دانشجو ميپذيرد:
آزادشهر، آستارا، آيتا.. آملي، اراك، اردبیل، اردستان، ارسنجان، اقليد، اهواز، ايلام، بجنورد، بروجرد، بم، بيرجند، پارسآباد مغان، تاكستان، تبریز، جيرفت، چالوس، خرمآباد، خوراسگان، خوی، دامغان، درهشهر، دزفول، رشت، رودهن، زاهدان، ساوه، سنندج، شوشتر، شهرری، شهریار، شيروان، فسا، فيروزآباد، قائم شهر، کرج، کرمانشاه، کلیبر، گرگان، گناباد، لاهیجان، محلات، مشهد، مهاباد، مياندو آب، میانه، ميبد، نراق، نیشابور، ورامين، یاسوج
رشته مهندسی كسشاورزي ـ علوم و صنایع غذایی در دانشگاه هاي زير دانشجو مي پذيرد:
آزادشهر، آيتا.. آملي، بیرجند، تاكستان، تبریز، تربتحيدريه، تهران علوم و تحقیقات، خرمشهر، خوراسگان، خوی، دامغان، سبزوار، سراب، سوادكوه، سنندج، شاهرود، شوشتر، شهرضا، شهركرد، شبستر، شهریار، صوفيان، فسا، قزوین، قوچان، کازرون، ماکو، محلات، مهاباد، ورامين، هيدج، ياسوج
رشته مهندسي كشاورزي ـ اقتصاد كشاورزي در دانشگاه هاي زير دانشجو مي پذيرد:
ابهر ـ ارسنجان ـ رودهن ـ زابل ـ شهريار ـ قائمشهر ـ مرودشت ـ مشهد ـ ممقان ـ ميانه ـ ياسوج.
رشته ها و دانشگاه ها
