مهندسي عمران

هنگامي كه وارد يك شهر ميشويد، در نگاه اول چه ميبنيد؟

ساختمانها؟ راهها؟ پلها؟ فرودگاه و پايانههاي مسافربري؟ همه اينها و هر آنچه كه مربوط به عمران و نوسازي ميشود ، در حيطه فعاليت يك مهندس عمران قرار دارد. به عبارت ديگر مهندسي عمران بيانگر كاربرد علم در ايجاد سازندگي و عمران كشور است؛ يعني هر چيزي كه به آبادي يك كشور باز ميگردد، مانند سد، فرودگاه، جاده، برج، تونل، دكلهاي مخابرات، ساختمانهاي مقاوم در مقابل زلزله، سيل و آتش، نيروگاههاي برق و مصالح سبك، ارزان و با كيفيت مناسب براي ساخت وساز ، در حيطه كار مهندس عمران قرار ميگيرد. زيرا در تمام زمينههاي عمراني در آغاز به يك مهندس كارآمد نياز داريم تا علاوه بر رعايت جنبههاي فني و اجرايي ، اقتصادي نيز عمل كنيم. چون اقتصادي بودن يك اصل در مهندسي عمران است. اين رشته در سطح كارشناسي عمران در دانشگاه آزاد داراي 7 گرايش عمران، نقشهبرداري، آب، سازه، خاك، راه، آب و فاضلاب ميباشد.

گرايش عمران- عمران

دانشجوي مهندسي عمران- عمران مسائل مربوط به سازه ، خاك و پي ، راه و ترابري و هيدروليك را مطالعه ميكند، يعني از يك سو به طراحي و نحوه ساخت اسكلت ساختمانها و ساير بناهاي فني مثل پل، فرودگاه و تونل پرداخته و از سوي ديگر به مطالعه رفتار زمين بناهاي فني ميپردازد تا براساس نوع خاك زمين مورد نظر، شكل و شالوده سازهاي را كه قرار است ساخته شود، طراحي كند. همچنين مهندس گرايش عمران به برنامهريزي حمل و نقل بين شهري و درون شهري، طراحي راهها از نظر هندسي ، زير سازي و روسازي پرداخته و اطلاعات عمومي خوبي نيز در مورد هيدروليك به دست ميآورد.

درسهاي اين رشته در طول تحصيل:

دروش مشترك در گرايشهاي مختلف مهندسي عمران:

رياضيات عمومي، فيزيك عمومي، برنامه نويسي كامپيوتر، آمار و احتمالات مهندسي ، محاسبات عددي ، استاتيك، ديناميك، مقاومت مصالح، مكانيك خاك، زمين شناسي مهندسي، متره و برآورد پروژه.

دروس تخصصي گرايش عمران:

تكنولوژي بتن، تحليل سازه، بارگذاري ، مهندسي پي، سازههاي بتني، سازههاي فولادي، روشهاي اجرايي ساختمان، مكانيك سيالات، هيدروليك ، هيدرولوژي مهندسي، رسم فني و نقشه كشي ساختمان، نقشه برداري و عمليات ، مهندسي آب و فاضلاب، بناهاي آبي، اصول و مباني معماري و شهرسازي ، پروژه سازههاي فولادي، روشهاي خرابي ساختمان، راهسازي و پروژه، روسازي ،مهندسي ترابري، راهآهن ، مهندسي ترافيك.

گرايش عمران – نقشه برداري

هنگامي كه مكان ساخت يك سازه تعيين ميشود، اولين كار نقشه برداري است تا پستي و بلنديها و نقشه مربوط به آن منطقه مشخص شده و براساس آن ، مكان خاك برداري ، ميزان خاك برداري و نحوه خاك برداري تعيين گردد و در نهايت سطح مناسب براي پي سازي سازه مورد نظر آماده شود. به عبارت ديگر نقشه برداري، علم و فن پردازش ، تجزيه و تحليل ، تفسير و نمايش اطلاعات مكاني به منظور اجراي بهينه پروژههاي عمراني است. گرايش نقشه برداري با جغرافيا و سنجش از راه دور، ارتباط نزديكي دارد. در ضمن چون نقشه برداري بيشتربراي سازههاي بزرگ خارج از شهر مثل سيلوها، پلها، تونلها و سدها كاربرد دارد، كارهاي ميداني و صحرايي اين رشته بسيار زياد است وبخش نقشه برداري زير زميني آن نيز كار نسبتاً خشني ميباشد.

گرايش عمران ـ سازه

بسياري از ساختمانها و سازهها نظير ساختمانهاي چند طبقه، پلها و ... با بتن و بتن مسلح ساخته ميشود و در موارد ديگر نيز حداقل براي ساخت قسمتهايي از سازه نظير پي و فوندانسيون و ... از بتن استفاده ميگردد.

در اين گرايش با استفاده از اصول فراگرفته شده در تحليل سازهها واكنش قطعات بتني نظير تيرها، ستونها، قابها و صفحات ساخته شده از بتن مسلح تحت تأثير انواع مختلف بارگذاري و تركيبات آنها مورد بررسي قرار گرفته با توجه به خواص مكانيكي بتن و فولاد و آئيننامههاي مختلف ابعاد آن قطعه و ميزان فولاد لازم در هر قسمت معين و طراحي ميگردد و در نهايت از طريق انجام طرح كليهي مراحل بارگذاري، آناليز و طراحي سازههاي بتني بررسي و تدوين ميگردد.

نوع ديگر سازهها سازههاي فولادي است كه با آشنايي با انواع فولادهاي ساختماني واكنش و مقاومت آنها به چگونگي عملكرد اعضاي مختلف يك سازه فولادي تحت اثر بارهاي مختلف تسلط يافته و نحوهي محاسبهي قطعههاي مختلف نظير تيرها، ستونها، قابها، بادبندها و اتصالهاي مختلف آنها بررسي ميشود .

همچنين براي طراحي و تعيين مشخصهها و ابعاد اين قطعات حداقل با يك آييننامهي معتبر بينالمللي و نيز با آييننامهي ساختمانهاي فولادي ايران آشنايي كامل حاصل ميگردد.

گرايش عمران ـ خاك

بارهاي وارد شده بر سازهها از طريق پي يا فوندانسيون به خاك منتقل ميشود. بدينجهت، شناخت چگونگي واكنش انواع خاكها و پيها از ضروريات است.

با اين تعبير هدف از اين گرايش آشنايي دانشجو با مباني و مفاهيم واكنش خاكها با تكيه بر خواص فيزيكي و مكانيكي آنها و با توجه به زمينههاي كاربردي در مسائل مهندسي نظير تنشها و مقاومت خاك و بررسي پايداري در خاكها و اصول و قانونهاي حاكم بر آنها و همچنين شناسايي انواع پيها، ظرفيت باربري و محاسبهي آنها ميباشد.

گرايش عمران ـ راه

از جمله گرايشهاي مهم مهندسي عمران شناخت طرح و محاسبه زيرسازي و روسازي راههاست. بدين منظور گرايش ياد شده جهت فراگيري مطالبي نظير :

طراحي و اجراي راهها شامل: مسيريابي، عمليات خاكي، مشخصهها و طرحهاي هندسي راهها در مسيرهاي افقي و قائم، مشخصههاي فني انواع مصالح راه و لايههاي مختلف روسازي آن، همچنين روشهاي طرح و اجراي روسازيهاي شني و آسفالتي و نيز شبكههاي حمل و نقل زميني و برنامهريزيها و مديريتهاي حمل و نقل ارائه ميگردد.

گرايش عمران ـ آب

اين دوره به منظور تربيت متخصصاني تدوين شده است كه بتوانند در زمينههاي شناخت منابع آب و كنترل و بهسازي كيفيت منابع آب اطلاعات لازم را به دست آورند تا بتوانند در مراحل مختلف طراحي، نظارت و مديريت پروژههاي آب كار كنند. با توجه به اينكه توسعه كشور در زمينههاي كشاورزي، صنعتي، عمراني و ... بستگي به ميزان آب قابل استفاده دارد ميتوان صنعت آب را در ايران در زمرهي صنايع مادر به حساب آورد.

اهم مواردي كه فارغ التحصيلان اين گرايش به عهده دارند عبارتند از:

اجراي كارهاي مربوط به ساماندهي رودخانهها. طراحي، محاسبه و ساخت خطوط انتقال آب اعم از انواع كانالهاي تحت فشار و كانالهاي با سطح آزاد آب كه به منظور انتقال آب از سدها و درياچهها و ... براي مصارف كشاورزي، شرب و صنعتي به منطقههاي مورد نياز و نيز جهت انتقال آب از تصفيهخانههاي آّب به مخازن آب و از آنجا به مناطق مصرف، ساخته ميشوند.

عمران ـ آب و فاضلاب

اهم فعاليتهاي فارغالتحصيلان اين رشته عبارتند از :

ساخت تصفيهخانههاي آب و فاضلاب شامل :ساختمانهاي تأسيسات مربوطه، محوطهسازي و ... .

طراحي ، محاسبه و ساخت شبكههاي آبرساني به منطقههاي شهري و روستايي جهت تأمين آب شرب مورد نياز افراد و تأسيسات مربوط نظير:

مخازن آب، لولهكشي، انشعابات و ...

طراحي، محاسبهي ساخت شبكههاي جمعآوري و دفع آبهاي سطحي ناشي از نزولات جوي در خيابانها و ساير منطقههاي شهرها و شهركها و همچنين شبكههاي جمعآوري و دفع فاضلابهاي خانگي و صنعتي و انتقال آنها به خارج از شهر و تصفيهخانهها.

موقعيت شغلي در ايران:

اصولاً مهندسي عمران شانس كاري زيادي دارد چون در طراحي و ساخت بسياري از كارهاي عمراني مانند راهها ، پلها، سدها، سازههاي دريايي براي سكوهاي نفتي، آشيانههاي هواپيما و خانههاي مسكوني مقاوم در مقابل زلزله مهندسين عمران حضوري فعال دارند. متخصصاني كه يا در دفترهاي مشاوره به طراحي پروژههاي فوق ميپردازند يا مجري كارهاي مذكور بوده و به كيفيت اجراي آنها نظارت دارند. فارغالتحصيلان نقشه برداري نيز علاوه بر موارد ياد شده در هدايت و كنترل اجراي خطوط انتقال آب، برق، گاز، احداث مترو، نصب ماشين آلات و تجهيزات فني دقيق و حساس، هدايت و تعيين وضعيت انواع وسايل نقليه نظامي و غير نظامي هوايي، دريايي و زميني نقش مهم و موثري دارند. البته بايد توجه داشت كه هر دانشجوي مهندسي عمران نميتواند فرصتهاي شغلي خوبي داشته باشد. بلكه بايد در دوران تحصيل به دنبال يادگرفتن باشد نه اين كه تنها واحدهاي دانشگاهي را پاس كند و يا حتي به فكر يك معدل خوب دانشگاهي باشد. چون شركتهاي عمراني خصوصي و دولتي به دنبال يك نيروي كارآمد هستند نه يك شاگرد اول دانشگاه!

رشته مهندسي عمران در دانشگاه هاي زير دانشجو مي پذيرد:

عمران: آمل- ابرکوه- اراک- اردستان- اردکان-ارومیه- استهبان- اقلید- انار- اهر- اهواز- بافق- بجنورد- بناب- بندرانزلی- بندرعباس- بوشهر-بهبهان- بیرجند- پرند- تبریز- تفت- تهران جنوب- خرم آباد- خمین- خمینی شهر-خوراسگان- خوی- دزفول- دشتستان- رامهرمز- رودهن- زابل- زاهدان- زنجان- ساوه-سلماس- سمنان- سنندج- شاهرود-شبستر- شوشتر-شهرکرد-شهریار- علوم تحقیقات فارس- قائم شهر- قزوین- قشم- کاشان- کاشمر- کرج- کرمان-کرمانشاه،-گرگان- لارستان- مراغه- مرند- مشهد-ملایر- مهاباد- نجف آباد- نوشهروچالوس- همدان- یاسوج-یزد- مرکز تسوج- مرکز جلفا- مرکز جویبار- مرکز خنج ـ مركز صوفيان ـ مركز گرمي

سازه: تهران مركزي

خاك: تهران مركزي

راه: تهران مركزي

آّب: تهران مركزي ـ مهاباد ـ مركز خنج

نقشهبرداري : استهبان ـ بناب ـ تفت ـ تهران جنوب ـ لارستان ـ ميبد

علمي كاربردي مهندسي عمران ـ آب و فاضلاب: استهبان ـ شيروان

مهندسي صنايع

در واقع فارغ التحصيل اين رشته تلاش ميكند تا با يك نگرش سازمان يافته، مسائل و مشكلات كارخانه را تحليل كرده و به گونهاي عمل كند كه با حداقل ورودي مواد، حداكثر خروجي را داشته باشد. زيرا امكان دارد كه طراحان يك واحد صنعتي وقتي مشغول طراحي مي شوند به مسائل اقتصادي، افزايش بهرهوري و ساير مسائل توجه كافي نداشته باشند، اما يك مهندس صنايع هنگام برنامه ريزي براي اداره كارخانهاي كه داراي كارگران زياد و ماشين آلات بسيار است سعي ميكند تا هزينهها را به حداقل رساند و از نيروي انساني نيز بهترين استفاده را كند و در ضمن محصول كارخانه كمترين ضايعات را داشته و نگهداري و تعميرات ماشين آلات نيز به بهترين نحو انجام بگيرد. اين رشته در دوره كارشناسي داراي چهار گرايش توليد صنعتي، تحليل سيستمها، تكنولوژي صنعتي و ايمني صنعتي است.

دروس مشترك در گرايش هاي مختلف مهندسي صنايع:

رياضي، معادلات ديفرانسيل، برنامه نويسي كامپيوتر، محاسبات عددي، فيزيك، شيمي عمومي، مباني مهندسي برق با آزمايشگاه، اقتصاد مهندسي، نقشه كشي صنعتي، استاتيك، مقاومت مصالح، علم مواد، اقتصاد عمومي، اصول حسابداري و هزينهيابي، ارزيابي كار و زمان، طرح ريزي واحد هاي صنعتي، برنامهريزي و كنترل توليد، موجودي ها، كنترل پروژه، كنترل كيفيت آماري، تحقيق در عمليات، روش هاي توليد، تئوري احتمالات و كاربردهاي آن، آمار مهندسي، آزمايشگاه اندازهگيري دقيق، كارگاه ماشينابزار، كارگاه عمومي جوش، كارگاه ريخته گري.

گرايش توليد صنعتي

گرايش توليد صنعتي فن و به كارگيري مهارت هاي تكنيكي، اقتصادي و استفاده موثر و نظاميافته از نيروي انساني، زمان، ماشينآلات، ساختمان و مواد به منظور توليد كالا با كيفيت مطلوب مي باشد. در واقع هدف اين گرايش تربيت مديران توليد واحدهاي صنعتي است.

دروس تخصصي گرايش توليد صنعتي:

زبان تخصصي، پروژه طراحي ايجاد صنايع، مهندسي فاكتورهاي انساني، برنامهريزي توليد، برنامه ريزي و كنترل توليد و موجودي ها، كاربرد كامپيوتر در مهندسي صنايع، برنامهريزي نگهداري و تعميرات، اصول مديريت و تئوري سازمان، پروژه، كارآموزي.

گرايش برنامه ريزي و تحليل سيستم ها

گرايش برنامه ريزي و تحليل سيستم ها تا حدودي جنبه نرم افزاري دارد و بيشتر به ارائه راهكار سيستماتيك مي پردازد. در واقع هدف اين گرايش تربيت كارشناساني است كه بتوانند با بهرهگيري از روشهاي جديد و سيستماتيك و مدل هاي رياضي مسائل واحدهاي صنعتي بزرگ را تجزيه و تحليل نموده و بيشترين رهنمودها را براي استفاده از منابع موجود در عملكرد اجزاء تشكيل دهنده سيستم ارائه بدهند.

دروس تخصصي گرايش برنامهريزي و تحليل سيستم ها:

زبان تخصصي، برنامهريزي حمل و نقل، اصول شبيه سازي، تحليل سيستم ها، كاربرد كامپيوتر در مهندسي صنايع، پروژه پاياني، اصول مديريت و تئوري سازمان، كارآموزي، سيستمهاي اطلاعاتي و كنترل مديريت.

گرايش تكنولوژي صنعتي

گرايش تكنولوژي صنعتي نسبت به گرايش هاي توليد صنعتي و تحليل سيستم ها فني تر بوده و به مهندسي مكانيك نزديكتر مي باشد. هدف اين گرايش تربيت تكنولوژيست هاي كارخانه است.

دروس تخصصي گرايش تكنولوژي صنعتي:

ماشين هاي ابزار، قيد و بند ها (جيك و فيكسچر)، طراحي قالب، كنترل عددي، مونتاژ مكانيكي، عمليات حرارتي، زبان تخصصي، پروژه.

گرايش ايمني صنعتي

گرايش ايمني صنعتي به مسائل مشكلساز در صنعت از لحاظ ايمني مي پردازد كه از جمله اين مسائل مي توان به كوره ها يا آلودگي هوا اشاره نمود.

دروس تخصصي گرايش ايمني صنعتي:

ايمني در برق، اعلام و اطفاء حريق، ديگ ها و ظروف تحت فشار، عوامل شيميايي محيط كار، حفاظت صنعتي (ايمني صنعتي)، مهندسي احتراق، گازرساني.

توانايي هاي لازم:

اين رشته ارتباط نزديكي با مديريت دارد و دانشجوي آن بايد توانايي هاي مديريتي داشته و قدرت تحليل و درك بالايي داشته باشد. دانشجويان رشته مهندسي صنايع بايد در دو درس رياضي و فيزيك قوي باشند. بخصوص در درس رياضيات جديد كه آمار و احتمالات اين درس تا حدي به مهندسي صنايع مربوط مي شود. همچنين يك دانشجوي مهندسي صنايع بايد از خلاقيت و نوآوري برخوردار باشد.

موقعيت شغلي در ايران:

اين رشته در چند سال اخير جايگاه خود را يافته است و اكثر مسئولان و متخصصان نيز به اين موضوع واقف شدهاند كه جامعه نياز بسياري به تخصص فارغ التحصيلان اين رشته دارد. چرا كه رشته مهندسي صنايع افراد را براي مديريت پرورش مي دهد و بهترين و نزديكترين رشته به كارهاي مديريتي و برنامه ريزي و اداره امور است و اگر قرار باشد براي مديريت بخش توليد يك واحد صنعتي بين مهندس مكانيك، برق و صنايع كه داراي شرايط مساوي هستند، يك نفر را انتخاب كرد، مهندس صنايع اولويت اول را دارد. بنابراين اين رشته از نظر بازار كار مشكلي ندارد.

رشته مهندسي صنايع در دانشگاه هاي زير دانشجو مي پذيرد:

گرايش برنامه ريزي و تحليل سيستم ها: ابهر-اراك– بناب- پرند- تهران جنوب- تهران شمال- خرم آباد- زاهدان- سنندج- سيرجان-شيراز- فیروزکوه- قم- كرمانشاه- مسجد سلیمان-ملایر- نراق ـ زنجان ـ سده لنجان ـ قزوين ـ محلات

گرايش تکنولوژی صنعتی: تهران جنوب- فیروزکوه- قزوین- کرمان- گچساران ـ سمنان ـ نراق ـ

گرايش توليد صنعتي: اردبیل- ايلام-بناب- تهران جنوب- ساوه- سمنان- سنندج- فیروزکوه- قزوين- كرج-مسجد سليمان-نجف آباد-نراق- مرکز لنجان ـ ابهر ـ طبس

گرايش ايمني صنعتي: دهاقان